Dziedziczenie długów – zmiany w 2015 r.

Dodaj komentarz
Inne / Zmiany w prawie

Powołanie danej osoby do spadku może nastąpić w dwojaki sposób – w drodze dziedziczenia ustawowego albo w drodze dziedziczenia testamentowego. Gdy powołanie do spadku nie wynika z testamentu, wskazanie spadkobiercy następuje według przepisów kodeksu cywilnego. W przypadku testamentu również możemy mieć do czynienia z przepisami ustawy. Taka sytuacja zaistnieje, gdy spadkobierca zmarł przez spadkodawcą, nie chciał być spadkobiercą i odrzucił spadek lub uznany został przez sąd za niegodnego dziedziczenia, gdyż dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, albo podstępem lub groźbą wpłynął na spadkodawcę w sprawie sporządzenia testamentu, umyślnie ukrył, zniszczył, podrobił lub skorzystał z podrobionego testamentu.

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy. Data postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, data sporządzenia notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia czy data przyjęcia spadku nie mają żadnego wpływu na chwilę nabycia spadku. Dokumenty te stanowią wyłącznie potwierdzenie stanu, który już istnieje. Nabycie spadku następuje zatem z chwilą śmierci spadkodawcy. Natomiast chwila otwarcia spadku określa krąg spadkobierców oraz decyduje o składzie majątku spadkowego.

Jak było?

Do 2015 r. zasadą dziedziczenia ustawowego było nabycie przez spadkobiercę spadku wprost. Oznaczało to, że jeżeli spadkobierca nie podjął w stosownym terminie i formie czynności prawem przewidzianych, otrzymał spadek w całości, bez żadnych ograniczeń. W praktyce oznacza to często, że spadkobierca odziedziczy nie tylko majątek, ale również długi pozostawione przez spadkodawcę. Co więcej, odpowiedzialność spadkobiercy jest w takiej sytuacji nieograniczona. Wierzyciel spadkodawcy może się zaspokoić nie tylko z masy majątkowej stanowiącej spadek, ale może również skierować egzekucję np. do nieruchomości będącej wyłączną własnością spadkobiercy (której nie odziedziczył po danym spadkodawcy).

Jak jest?

Od 18 października 2015 r. w przypadku, gdy spadkobierca ustawowy nie wyrazi żadnej woli odnośnie do spadku, przyjmie go z ustawy z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność spadkobiercy za zobowiązania spadkowe. Nie odpowiada on wtedy za długi przekraczające wartość aktywów spadku. W takiej sytuacji, wierzyciel spadkodawcy nadal będzie mógł prowadzić egzekucję z całego majątku spadkobiercy (czyli nie tylko z części odziedziczonej, ale również z tej, którą posiadał przed spadkobraniem), ale tylko do wysokości aktywów masy spadkowej (np. jeżeli spadek ma wartość 10.000 zł, a długi spadkowe 20.000 zł; wierzyciel będzie mógł zaspokoić się z całego majątku spadkobiercy, ale tylko do kwoty 10.000 zł). Dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza nakłada na spadkobierców obowiązek sporządzenia inwentarza masy spadkowej, w celu określenia jego stanu, a przede wszystkim w celu określenia aktywów.

Koszty spisu inwentarza

Stosownie do art. 53 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę. Do wskazanej kwoty komornik doliczy 23% podatku VAT. Godzina pracy komornika przy spisie inwentarza to koszt ok. 400 zł netto. Koszty spisu inwentarza ponosi osoba, która złożyła wniosek o jego sporządzenie. Można też złożyć wniosek o ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego. Nowelizacja przepisów dotyczących dziedziczenia z dobrodziejstwem inwentarza wprowadza również możliwość sporządzenia spisu inwentarza samodzielnie przez spadkobiercę w sądzie na formularzu „Wykaz inwentarza” lub u notariusza, który przygotuje protokół w formie aktu notarialnego. Jeżeli spadkobierca wybierze formę wykazu inwentarza w postaci protokołu notarialnego, to notariusz prześle go do sądu spadku, który na stronie sądu umieści ogłoszenie o jego złożeniu. Za sporządzenie wykazu notariusz pobierze wynagrodzenie w wysokości 200 zł powiększone o 23 proc. podatku VAT.

Dodaj komentarz